Üretim sektöründe bugün gelinen noktanın yakın geçmişle mukayese edilmesi, gelecekteki lojistik açılımlarının bugünden çok farklı olacağını tespit etmeyi kolaylaştırırken, gelecekteki lojistik açılımların biçimleri hakkında fikir yürütmeyi de zorlaştırmaktadır. Küreselleşme sürecinde değişen tüketici profili ile birlikte rekabet koşullarına ayak uydurmak zorunda olan çok uluslu işletmelerin, yerküreyi bilişim sektörünün sağladığı imkanlarla küçük bir köye çevirdiğine daha önceki bölümlerde değinilmişti. Günümüzde sıradan bir olay gibi görülen lojistik operasyonlar, yaklaşık 50 yıl öncesine kadar pek öngörülemiyordu. Friedman,139 “Küreselleşen Dünya İyidir” isimli çalışmasında bu konuda günlük hayatta bir çoğumuzun sıkça karşılaştığı lojistik operasyonlardan birini örneklemiştir. Friedman, Amerika, Avrupa ve Asya’daki 400 şirketin devasa bir iletişim zinciri ile birbirine bağlandığını ifade ederek, Teksas’ta bulunan DELL* firmasına, e-posta yolu ile verilen bir bilgisayar siparişinin Malezya’da dört gün içinde hazırlandığını belirtmektedir. Bu satış operasyonun detaylarını Friedman, şu şekilde açıklamaktadır. DELL’in mail adresine, satın almak istenen bilgisayarın istenen özellikleri ile Dell için gereken müşteri bilgileri (kişisel bilgiler, teslimat ve fatura adresimi ve kredi kartı bilgileri vb) gönderilir. Siparişi veren müşterinin kredi kartı, Dell ile Visa arasında anında yapılan bağlantı yoluyla onaylanır. Sipariş DELL’in küresel üretim bandına aktarılmıştır. Müşteri siparişi, DELL merkezinden e-postayla Malezya’daki bilgisayar fabrikasına iletilir; böylece bilgisayarın parçaları Penang fabrikasının yanındaki tedarikçi lojistik merkezine ısmarlanmış olur. Dünyadaki bütün DELL fabrikalarının etrafında, bilgisayarların farklı parçalarını tedarik eden firmalara ait bu tür lojistik merkezler bulunmaktadır. Tüm DELL tedarikçilerinin görevi, bu tarz siparişlerin zamanında teslim edilebilmesi maksadıyla üretim için gerekli parçaların DELL fabrikasına düzenli tedarik edilmesini ve üretimin sürekliliğini sağlamaktır. Günde ortalama 150 bin bilgisayar satan DELL’in, mail adresine gelen veya telefonla direkt olarak yapılan siparişlerden DELL ile birlikte tüm tedarikçiler de aynı anda haberdar olmaktadır. DELL tedarikçileri yapılan siparişlerdeki her bir parça hakkında bir sinyal aldıklarından neyi tedarik etmeleri gerektiğini görmektedirler. DELL’in kurmuş olduğu bu sistem sayesinde temin edilecek yedek parça masa üstü bilgisayarlar için kullanılacak bir güç kablosu ise, ne kadar kablo gönderilmesi gerektiği tedarikçi tarafından dakika dakika görebilmektedir. Her iki saatte bir Penang’daki DELL fabrikası yakınındaki çeşitli lojistik merkezlere bir e-posta gönderilmekte ve 90 dakika içinde hangi parçadan ne kadar tedarik edilmesi istendiği bildirilmektedir. 90 dakika içinde çeşitli lojistik merkezlerden kalkan kamyonlar Dell’in üretim tesisine doğru yola çıkarak, son iki saat içinde sipariş edilmiş bilgisayar parçalarını bırakmaktadır. Bu trafik bütün gün, her iki saatte bir devam ederken, Dell çalışanlarının söz konusu parçaları boşaltması, barkodlarını okutması ve işleme sokmak için kutulara koyması 30 dakika sürmektedir. Otomasyon sistmi sayesinde DELL lojistik koordinasyon merkezi her parçanın DELL sistemine ne zaman ve nereden girdiğini görebilmektedir. Sistemde zaman zaman işlerin aksadığı da olabilmektedir. Örneğin Austin ve Tayvan’da, DELL mühendisleriyle Tayvanlı tasarımcıların ortak tasarladıkları dizüstü bilgisayarı oluşturan parçalardan birinin kalite kontrolden geçememesi halinde, sipariş dizüstü bilgisayarın toplanması birkaç gün ertelenmek zorunda kalabilmektedir. DELL, dizüstü bilgisayarlarda kullanılan 30 ana parçanın büyük bölümü için birden çok tedarikçiyle çalıştığından tedarikçilerden biri iflas etmesi halinde veya talebi karşılayamaması durumunda üretimin aksaması önlenmiş olmaktadır.
Bilişim sektörünün sağladığı imkanlar sayesinde, ihtiyaç duyulan ve çok farklı ülkelerde üretimi yapılan ürünlerin fiyatlarının ve stok miktarlarının anında öğrenilebilmesi, çok uluslu işletmelerin lojistikçilerinin ve onlara hizmet veren taşeronların çok geniş bir coğrafyada faaliyet göstermesine neden oldu.
Inspiron 600m model diz üstü bir bilgisayarın toparlanması için gereken malzemelerin tedarikçilerinin* miktarı ve bulundukları ülkelerin birbirleri ile olan mesafeleri küreselleşen piyasanın gerektirdiği lojistik ağın boyutu hakkında fikir vermektedir. Bu denli farklı ve çeşitli tedarikçinin olması, aralıksız gelen bu taleplerin biçimlendirmesi için de ayrı bir organizasyon gerektirmektedir. Yerel saatle, saat 10:00′da DELL’e birden fazla müşterisinin 40 gigabyte’lık hard disk içeren dizüs-tü bilgisayar sipariş etmesi üzerine, tedarik zincirinin ilk halkası olan birinci sinyal otomatik olarak DELL pazarlama departmanına, “Deil.com”a ve sipariş alan tüm DELL telefon operatörlerine ulaştırılmaktadır. 10:10′da geçilen bir sipariş üzerine DELL temsilcisi, müşterisine “Bugün şanslı gününüzdesiniz, size, önümüzdeki bir saat içinde, istediğiniz bilgisayarın 60 gigabyte’lık modellerini öneriyoruz, hem de 40 gigabyte’lıklardan sadece 10 dolar fazla ödeyeceksiniz, siparişinizi hemen verirseniz, bilgisayar taşıma çantası da DELL’in size armağanı olarak ücretsiz verilecektir.” önerisini yapmaktadır. DELL’in 40 gigabyte’lık dizüstü bilgisayar yerine 60 gigabyte’lık bilgisayar önerisi yapmasının nedeni stoklarda yeterli miktarda 40 gigabyte’lık dizüstü bilgisayar bulunmamasıdır. Bu tarz promosyonlar sayesinde DELL bir veya iki saatte dizüstü veya masaüstü bilgisayarların parçalarına dair talebi, küresel tedarik zincirinin kendisini destekleme kapasitesine göre şekillendirebilmekte-dir.
Saat 11:29′da, bütün parçalar Penang’daki bölmelerde tam zamanında yerini alır ve bilgisayar için tedarik edilen bütün parçaları elle birleştirilir ve son olarak talep edilen yazılımların yüklenmesi için ilgili bölüme gönderilmektedir. Dell’in Microsoft, Norton Utilities ve diğer popüler yazılım uygulamalarının depolandığı devasa servis sağlayıcıları, her bir bilgisayara müşterinin özel tercihlerine uygun programları yüklemektedir, yazılım uygulamalarının saat 02:45′te yüklenmesinin tamamlanmasına müteakip bilgisayar elde taşınarak kutulama hattına bırakılmıştır. Saat 04:05′e gelindiğinde koruyucu maddeyle sarılır, nakil kolisine aktarılır ve kolinin üzerine sipariş numarasını, sicil kodunu, sistem türünü ve teslimat kodunu içeren bir etiket yapıştırılır. Saat 06:04′de bilgisayar özel bir kargo aracına yüklenir, adresine ulaşım zamanı belirlenerek kaydedilir. Saat 06:26′da Dell fabrikasından ayrılan bilgisayar, Malezya’nın Penang Havaalanı’na doğru yola çıkar. Haftanın altı günü Tayvan’dan Çin Havayolları’na ait kalkan DELL’e ait bir 747* ile bilgisayarı Penang’dan Nashville’e nakledilir. Saat 07:4Vde bilgisayar diğer Dell kargosu ile birlikte Penang ve Limerick’ten Nashville’e ulaşır. Saat 11:58′de, kutulama hattından geçerek, diğer siparişlerle birlikte büyük bir kutuya konur. İlk sipariş telefonun ardından bilgisayarın Penang’dan Nashvi le’e ulaşması sadece dört gün sürmektedir. Toplam tedarik zincirinde, tedarikçilerin tedarikçileri de işin içine katıldığında, Kuzey Amerika, Avrupa ve esasen Asya’da yaklaşık 400 şirket faaliyet gösterse de ana aktörlerin sayısı 30 civarında olup tüm bu şirketler dev bir zincirle birbirine bağlanmış durumdadır.
Yukarıda verilen örnek, üretim sektöründe yeni açılımların coğrafi ve siyasi engelleri tanınmayacağı aşikarca gösteriyor. Modern lojistik uygulamalar bilgi toplumu aşamasına gelmiş ABD, Japonya ve Batı Avrupa ülkeleri gibi lokomotif ülkelerde daha şimdiden örnekleri görülmeye başlanan post-modern uygulamalarla yer değiştirmeye başlamıştır.
Teknolojik ge işimlerin sağladığı yeni açılımlar lojistik sektörde bugün hayal bile edemediğimiz gelişimlerin yakın gelecekte gerçeğe dönüşümünü sağlayacak gibi görünmektedir. Stuart140 tarafından tanımlanan “sanal depolama kavramı” yeni üretim lojistiğinin karakteristik yapısını açıklayan en güzel örneklerden biridir. Sanal depolama uluslararası piyasalardaki bazı büyük şirketlerin rekabet gücünü artıracak, uygulamalar kümesi yapısını oluşturacak bir kavramdır. Sanal depolama gerçek zamanlı Dünya çapında envanter görünürlüğünü sağlamaktadır. Kavramın temelini, gerçek zamanlı olarak, Dünya çapındaki veri tabanlarındaki büyük miktarlardaki verilerin hızla işlenmesine olanak veren yeni teknolojiler oluşturmaktadır. Bu tür bir sistemin avantajları üretilen iş ve doğrulukta miktar kazanımları, müşteri hizmetleri için anında malzemenin durumunun görünmesi, ulaştırmada tam kontrol ve sanal veritabanına girmeye hakkı olanlar için veri analizi yeteneğidir. Gelişme ve uygulama bakımından hâlâ olgunluğa ulaşmamasına rağmen sanal depolama kavramı şimdilik sadece bazı elektronik ve telekomünikasyon şirketleri tarafından kullanılmaktadır. Sanal depolama,JİT felsefesinde uygun biçimde, küresel anlamda ihtiyaçların ulusal ve siyasi engelleri sıkıntı yaşamadan aşarak anında temin edilmesini ifade etmektedir. Bunun başarılabilmesi teknolojik desteğin sadece üreticiler veya tedarikçiler arasında değil aynı zamanda amatör teknoloji kullanıcıları olan tüketicilerin hemen hepsine ulaşacak biçimde yaygınlaşması gelmektedir.
Gelecekte şimdiki gibi ekonomisi gelişmiş toplumlar değil, bilgi toplumuna geçiş yapmış toplumlar lojistik fırsatları daha fazla değerlendirme imkanına sahip olabileceklerdir.
admin |
Lojistik |
12 30th, 2009 |
Comments Off