Bir mal veya hizmetin üretimi için oluşturulmuş bir sistemde, üretim sürecine dolaylı veya dolaysız olarak katılan bütün fiziksel varlıklar ve ürün “stok” olarak tanımlanır. Bir başka ifade ile tedarik veya üretim yoluyla elde edilen, kullanılmadan veya müşteriye arz edilmeden önce az veya çok belirli bir süre bekletilen mal miktarıdır. Piyasa ekonomisinin dikte ettiği günümüzün rekabet koşulları altında, maliyetleri minimize etmek büyük önem taşımaktadır. Stok miktarı işletmenin yapısına göre farklılık gösterse de, tüm işletmeler stok maliyetine katlanmak zorundadır. Müşterilerin talepleri üzerine imalat yapan küçük ölçekli işletmeler çok az miktarda stok bulundururken azla gerek olmaz. Zira sipariş alındıktan sonra hammadde ya da malzemeler tedarik edilir ve ürün üretildiğinde müşteriye derhal teslim edilir.
Üretim sistemi büyüdükçe, ürün çeşidi arttıkça tedarik, talep ve ürüne ilişkin faktörlerdeki belirsizlik ve aralarındaki ilişkinin karmaşıklığı stok bulundurmayı zorunlu kılar. Stok bulundurulması, çeşitli maliyetlerin ortaya çıkmasına sebep olur. Buna karşılık üretim hızının düzgün yürütülmesi ve müşteri isteklerinin zamanında karşılanması ile sağlanan müşteri memnuniyeti de önemli avantajlar sağlar. Böyle olunca da stok yönetimi lojistikçiler için çok önemlidir.
Yeterli stok olmasına rağmen, birkaç önemsiz parça yüzünden tüm üretim sisteminin tıkanması veya yaşanan nakit sıkıntılarını giderecek stok miktarları bulunmasına rağmen bu miktarlardan daha fazla nakit değere sahip stokların kullanılamaması gibi hatalı stok politikalarının uygulandığı birçok işletmeye rastlanabilir. Stok maliyetleri çok farklı biçimlerde yansıyabilir. Envanter yokluğu veya elde bulundurmama maliyeti olarak da adlandırılan maliyet, talebi karşılanamayan müşterinin rekabet koşullarının doğal sonucu olarak kaybedilmiş müşteri potansiyeli olarak görülmektedir. Belirli durumlarda müşteriyi kaçırmanın çok önem taşıdığı hallerde maliyetine bakılmaksızın stok bulundurma yolu tercih edilir. Askeri lojistikte müşteri kavramı diğer sektörlerden farklı olduğundan stok maliyetleri belli malzemelerde göz ardı edilebilir. Stok yapmanın dezavantajlarından biri amortisman olarak da adlandırılan yıpranma ve eskime maliyetidir. Bu maliyeti azaltmak için stok edilecek malzemenin moda ve teknolojik gelişmelere duyarlılığı, kullanıldığı ana malzemenin kullanımda kalma süresi, var ise raf ömrü dikkate alınmalıdır. Stokların parasal değeri de sermayenin belli kısmının stoklara ayrılması nedeniyle önem taşımaktadır. Stoklara bağlanan para, kaynakların daralması anlamına gelmektedir. Depolama tesislerinin açılması kiralanması veya işletilmesi için ayrılan kaynaklar stok yapmanın ilave maliyetler getirecektir. Stokların gerektiğinde nakledilmesi gereği ulaştırma maliyeti olarak karşımıza çıkmaktadır.
Stok konusunda lojistikçiler için hatırda tutulması gereken en ö-nemli husus “kaynakları stoğa dönüştürmenin, stoğu ürün veya hizmete dönüştürmekten daha kolay olması”d\r. Sonuç olarak stok politikasında güdülen amaç, kaynakları optimum kullanarak maliyetleri minimize etmektir.
Related posts:
- Malzeme, Envanter ve Stok Kontrol Yönetimi Stokların kontrol edilmesinin lojistikçiler için öneminden bir önceki bölümde bahsetmiştik....
- JİT KAVRAMI İLE DEĞİŞEN ENVANTER YÖNETİM FELSEFESİ JİT, tam zamanında üretim anlamına gelen “Just-in-Time” İngilizce tabirinin baş...
- Klasik Stok Miktar Hesaplama Yöntemi Klasik stok miktar hesaplama yöntemi, bilinen en eski stok miktar...
- Bakım Planına Göre Stok Miktar Hesaplama Yöntemi Günümüzde gelinen noktada, bakım planları, artık tasarım aşamasında ele alındığından,...
- ÜÇÜNCÜ BÖLÜM MODERN LOJİSTİK UYGULAMALARI Kapitalizmin mutlak zaferini ilan etmesi, ulusal sınırların ekonomik açıdan ortadan...
Related posts brought to you by Yet Another Related Posts Plugin.